Een mantelzorgwoning zomaar omzetten naar een reguliere woning mag niet. De meeste mantelzorgwoningen hebben een tijdelijke vergunning die specifiek is afgegeven voor mantelzorg. Zodra die zorgrelatie eindigt, vervalt in de meeste gevallen ook het recht om de woning te blijven gebruiken. Wat je daarna moet doen, hangt af van de situatie: hoe de vergunning is verleend, of de woning een eigen adres heeft en wat het bestemmingsplan zegt.
Waarom een mantelzorgwoning niet automatisch een woning wordt
Een mantelzorgwoning wordt doorgaans vergund als tijdelijke of afhankelijke woonruimte. Dat betekent dat de gemeente toestemming heeft gegeven voor bewoning onder één voorwaarde: er is een mantelzorgrelatie. Denk aan een kangoeroewoning, een tijdelijke unit in de tuin of een verbouwde bijruimte. Zodra de mantelzorgbehoevende overlijdt, verhuist of geen zorg meer nodig heeft, wordt de oorspronkelijke reden voor de vergunning ongeldig.
In veel gevallen heeft een mantelzorgwoning ook geen zelfstandig adres en geen eigen bestemming als zelfstandige woonruimte. Juridisch gezien is het dan nog steeds onderdeel van het hoofdgebouw of perceel, zelfs als het er fysiek los van staat. Dat maakt omzetten naar een gewone woning niet eenvoudig.
Mantelzorgwoning omzetten naar woning: de stappen
Om van een mantelzorgwoning een reguliere, zelfstandige woning te maken, doorloop je in de meeste gevallen de volgende stappen:
- Controleer de bestaande vergunning. Kijk wat er in de omgevingsvergunning staat. Is de vergunning tijdelijk? Dan heeft de gemeente het recht de woning te laten verwijderen of het gebruik te beëindigen zodra de zorgsituatie stopt.
- Vraag na bij de gemeente wat de mogelijkheden zijn. Gemeenten verschillen sterk in beleid. Sommige gemeenten staan omzetting toe via een nieuwe omgevingsvergunning, andere niet. Neem altijd contact op met de afdeling Vergunningen of Ruimtelijke Ordening.
- Controleer het bestemmingsplan. Staat er op het perceel geen tweede woning toegestaan? Dan heb je een bestemmingsplanwijziging of een omgevingsvergunning voor afwijking nodig. Dat is een langer traject en niet gegarandeerd succesvol.
- Vraag een eigen adres aan. Als de woning zelfstandig bewoonbaar wordt, heeft ze een eigen adres nodig via de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Dat doe je bij de gemeente. Zonder eigen adres is verhuur of verkoop als zelfstandige woning nagenoeg onmogelijk.
- Laat de woning voldoen aan het Bouwbesluit. Een reguliere zelfstandige woning moet voldoen aan andere (strengere) eisen dan een afhankelijke woonruimte. Denk aan brandveiligheid, ventilatie, minimale verblijfsoppervlakten en eigen voorzieningen. Laat dit checken door een bouwkundig adviseur.
Wat als de gemeente nee zegt?
Het komt regelmatig voor dat een gemeente geen medewerking verleent aan de omzetting. Dit is bijvoorbeeld het geval als de woning een tijdelijke mantelzorgunit betreft die bedoeld is om te verwijderen zodra de zorg stopt. In dat geval ben je verplicht de unit te verwijderen of het gebruik te staken. Doe je dat niet, dan riskeer je een dwangsom.
Geeft de gemeente wél ruimte voor een omgevingsvergunning? Dan is het verstandig een omgevingsrechtelijk adviseur of een architect in te schakelen die ervaring heeft met dit soort aanvragen. Een aanvraag die goed is onderbouwd, maakt meer kans dan een simpel verzoek zonder tekeningen of toelichting.
Tijdelijke verhuur tijdens de procedure
Soms willen mensen de woning tijdelijk verhuren terwijl ze wachten op de uitkomst van een vergunningsprocedure. Dat is in de meeste gevallen niet toegestaan zolang de woning geen zelfstandige bestemming heeft en geen eigen adres. Verhuren zonder juiste vergunning kan leiden tot handhaving door de gemeente. Vraag altijd eerst schriftelijk toestemming of bevestiging van de gemeente voordat je iemand laat intrekken.
Wil je de woning uiteindelijk verkopen als aparte woning, dan is een eigen kadastraal perceel bovendien een vereiste. Een notaris of kadasterkantoor kan je vertellen of en hoe splitsing van het perceel mogelijk is.
De route van mantelzorgwoning naar reguliere woning is haalbaar, maar vraagt om geduld en de juiste stappen in de juiste volgorde. Begin altijd bij de gemeente, want zonder hun medewerking kom je niet ver. Hoe eerder je informeert, hoe sneller je weet wat wel en niet mogelijk is voor jouw specifieke situatie.
